O Teorema de Arrow simplemente formalizou o obvio: se Xoán quere ir ao cine, Pedro ao teatro e Anna á ópera, entón qué queren Xoán, Pedro e Anna? E aínda que Xoán e Pedro estean de acordo en ir ao cine (ou, por exemplo, violar a Anna), qué quere esta mesma «sociedade-grupo-xente-nación-colectivo», composta por «Xoán, Pedro e Anna»?

A regra da maioría, comúnmente aceptada como a aplicación práctica da «democracia» (o poder para à «xente», é dicir, unha porcentaxe arbitraria determinada dun grupo arbitrariamente definido según un sistema electoral arbitrario) non é sagrada, lexítima, oficial ou lóxica. É só a expresión de «a lei do mais forte», unha especie de atallo sofisticado para evitar ter que resolver o problema pola violencia (onde se debe supoñer que prevalecerá a maioría). Non é a expresión dalgunha «vontade colectiva», que non é un concepto válido: o 50,00% non son de ningún xeito «máis oficial» que o 20%, o 40% ou o 80,43%.

Aqueles que son máis iguais que outros

A imposibilidade dunha decisión colectiva única e lexítima, polo tanto, condena todo o colectivismo dende o principio. Isto pode ser fácilmente observado na práctica: cales son os réximes nos que algúns individuos particulares teñen máis poder? Coa máis profunda adoración de personalidade, a celebración case mística dalgúns egoístas por millóns de persoas? Os chamados réximes colectivistas.

Hitler, Stalin, Lenin, Castro, Khomeini, Mao, Kim Jong-un, Ceaușescu, etc. - Serían considerados «colectivistas»? Isto non ten sentido. Se queres entender o mundo, debes manter o rigoroso individualismo metodolóxico¹. Máis que filosofía, son os intereses individuais (correctamente identificados ou non) que explican o mundo.

Así, aqueles tales como Ayn ​​Rand ou Isabel Paterson², que contrastan o individualismo eo colectivismo, errar cando o ven como unha dicotomía válida, a elección entre dúas visións coherentes do mundo, escollidas ex ante e seguidas ao pé da letra dos seus respectivos simpatizantes.

En realidade, esta non é unha loita ideolóxica ou filosófica: a principal cuestión no mundo non é a «elección» (para quen?) Entre dúas filosofías consistentes que se opoñerían.

Sacrificios e os seus beneficiarios

Tomemos o caso do fascismo:

Per il liberalismo (come per la democrazia e il socialismo), l’individuo è fine, la società è mezzo; nè è concepibile che l’individuo, che è fine, possa mai assumere il valore di mezzo. Per il fascismo la società è fine e l’individuo è mezzo, e tutta la vita della società consiste nell’assumere l’individuo come strumento dei fini sociali.

[Para o liberalismo (en canto á democracia e ao socialismo), o individuo é un fin, a sociedade un medio; nin é concebible para o liberalismo que o individuo, que é un fin, nunca pode servir como medio. Para o fascismo, pola contra, a sociedade é un fin e o individuo un medio e toda a vida da sociedade consiste en utilizar os individuos como instrumentos para os seus fins sociais.]

— Alfredo Rocco, Ministro de Xustiza (1925-1932), «La Dottrina Politica del Fascismo [A doutrina política do fascismo]», 1925.

Está claro que Rocco está equivocado coa democracia, e máis aínda, o socialismo: isto é o que o (nacional-)socialista Goebbels tiña que dicir ao mesmo tempo:

Sozialist sein: das heißt, das Ich dem Du unterordnen, die Persönlichkeit der Gesamtheit zum Opfer bringen. Sozialismus ist im tiefsten Sinne Dienst.

[Ser un socialista significa subordinare o Me ao Ti, sacrificando a individualidade para o beneficio do conxunto. O socialismo está no sentido máis profundo servizo.]

— Goebbels, Michael: ein Deutsches Schicksal in Tagebuchblättern, 1926.

En ambos casos, polo tanto, o punto importante é o sacrificio individual para o beneficio do colectivo. Pero quen é este «colectivo» se non é «un grupo de individuos»? Sacrificio de individuos, entón, pero en que medida, e para beneficio de quen, exactamente? Pois, de feito, se todos³ os individuos dunha sociedade foron sacrificados, quen e que quedarían?

Sociedade e individuos

Como dicía Thatcher: «There is no such thing as society — Non hai sociedade» ou, mellor devandito, non hai unha única sociedade⁴. A «sociedade» é unha abstracción e na práctica sempre significa outras persoas. Sacrificar un individuo no nome e para o beneficio da sociedade significa, polo tanto, sacrificalo para o beneficio ou a decisión doutros individuos. A única pregunta entón é quen é sacrificado por quen : quen toma as decisións en nome do «colectivo» e, polo tanto, está exento de ser sacrificado?

Que é o colectivismo, entón? Mera propaganda para idiotas útiles, irracional e inconsistente, destinada só a xustificar un gobernante existente (ou o golpe dun futuro gobernante) — para que outros acepten o autor de propaganda como o propietario «lexítimo» do poder de decidir en nome do colectivo: non se rebelará contra as súas decisións egoístas para sacrificalo para o seu propio beneficio.

Non é casualidade, polo tanto, que os réximes colectivistas, normalmente «ditaduras igualitarias», sempre se basean na hipocresía: xa que non teñen unha filosofía semánticamente válida, xa que toda a súa estrutura está baseada en contradicións permanentes (duplipensar), os argumentos dos que dominar son só pretextos ad hoc, ferramentas retóricas que só algúns idiotas útiles toman en serio (e seguramente non os mesmos colectivistas).

O colectivismo é, polo tanto, unha mentira absoluta. Non se opón ás desigualdades, non se opón aos beneficios, non se opón á «explotación»⁵ e por certo non se opón ao egoísmo. Tampouco se opón ao individualismo: o seu único inimigo é o Direito natural — promove o poder ilimitado para determinados individuos, a arbitrariedade, o nihilismo, a diferenza do recoñecemento dun único conxunto de regras, aplicándose da mesma forma a cada persoa individual.

O colectivismo non é máis que unha estratexia política practicada por algúns individuos para aumentar o seu poder sobre outros individuos, desde o egoísmo e arrogancia inmorais para estar os que explotan, que fan beneficio, que gobernan sobre outros individuos. Nada máis.

Idiotas útiles do baleiro

Ten sentido, entón, distinguir aos colectivistas que son sinceros (ou pretenden selo?), os «idealistas engañados» e os que non o son? Realmente, non.

Os primeiros son os idiotas útiles dos segundos (a historia está chea de exemplos de axudantes do mal cuxa morte ningún chorará), e realmente debemos perdonar aos idiotas útiles que dedican as súas vidas a esforzarse por un obxectivo, sen necesitar cinco minutos para preguntarse o que realmente teñen dereito a facer?

Pero os últimos, cuxos idiotas útiles son eles?

Durante trinta anos os comunistas de Occidente foron os idiotas útiles dos apparatchiks soviéticos, que á súa vez eran os idiotas útiles de Stalin, idiotas útiles de psicópatas inútiles. Pero o propio Stalin, que logrou? O progreso inimaginábel do capitalismo e do transhumanismo, do que o socialismo priva aos que asasina, explota e empobrece, tampouco se aproveitou. Só ao buscar un poder sádico e fráxil sobre algúns infelices famentos⁶, o único gañador indiscutido e definitivo pode ser a destrución, a morte, a nada⁷.

Se os colectivistas estúpidos son, entón, os idiotas útiles de colectivistas psicópata, ao final da cadea, todos non son nada máis que: idiotas útiles do baleiro.

¹ O individualismo metodolóxico non é unha elección, senón unha necesidade gramatical, pois o pensamento, a dixestión, a fala, etc. son actos individuais e non actos que unha entidade maior ou menor poida realizar. Ver Liberpedia, suxeitos de dereito e reificación.

² Isabel Paterson:

Further they assume that there is a collective right to impose taxes, for any purpose the collective shall determine.

[Ademais, supoñen que hai un dereito colectivo para impoñer impostos, para calquera propósito que determina o colectivo.]

Ayn Rand:

Collectivism holds that man has no rights; that his work, his body and his personality belong to the group; that the group can do with him as it pleases, in any manner it pleases, for the sake of whatever it decides to be its own welfare. Therefore, each man exists only by the permission of the group and for the sake of the group.

[O colectivismo sostén que o home non ten dereitos; que o seu traballo, o seu corpo ea súa personalidade pertencen ao grupo; que o grupo poida con el como lle agrada, calquera forma que lle agrada, por mor de todo o que decide ser o seu propio benestar. Polo tanto, cada home existe só coa autorización do grupo e polo grupo.]

Para unha crítica detallada da posición Randian, vexa Liberpedia, Ayn Rand - Critique - Inxenuo Filosófico.

Ayn Rand tamén se equivoca cando escribe que «The world is perishing from an orgy of self-sacrificing — o mundo está perecendo dunha orxía de autosacrificio» (The Fountainhead): o problema real é a reivindicación dalgúns de sacrificar outras persoas segundo os seus caprichos.

Peikoff, pola súa parte, en Ominous Parallels, parece pasar por alto os puntos que aquí sinalamos, malia seren esenciais para o seu tema. Parece razoar coma se os nacionalsocialistas fosen filósofos perfectamente racionais e desinteresados, totalmente coherentes, que seguían a súa filosofía ao pé da letra sen ningún interese persoal. Do mesmo xeito, os alemáns serían vítimas completamente inocentes da filosofía do autosacrificio, sen obter nunca —nin crer que podían obter— vantaxes persoais e egoístas do réxime nacionalsocialista. Para unha tese contraria sobre este último punto, véxase, por exemplo, Götz Aly, Hitler’s Beneficiaries: Plunder, Racial War, and the Nazi Welfare State.

A nosa crítica da validez conceptual do colectivismo tamén pode aplicarse a moitas relixións establecidas e á hipocrisía habitual dos seus dirixentes, que unha pseudomoral incoherente fai inevitable. Tamén aquí Ayn Rand cometía o mesmo erro ao atribuírlles, pola contra, unha «coherencia sen fisuras». Véxase Ayn Rand, Of Living Death.

³ O «colectivista» Pol Pot, por exemplo, sacrificou un cuarto enteiro do colectivo camboyano - por mor deste mesmo colectivo camboyano, incluíndo o seu cuarto de mortes..?

⁴ O que François-René Rideau identificou como «A falacia ad hoc en calquero colectivismo».

⁵ Exemplos:

O pastor quedou indignado por saber que, baixo os términos do seu emprego, os médicos cubanos gañan só un cuarto do valor que o goberno brasileiro paga a Cuba polos seus servizos. (...) «Cando se inscribiron, aceptaron os termos».

— A revolta dos médicos cubanos: «Estás cansado de ser un escravo»

En 1948, o goberno soviético cobrou aos almacenistas 335 rublos por 100 quilos de centeno, pero pagou ao kolkhoz uns 8 rublos. Tampouco estes prezos cambiaron moito para manter a inflación. Os prezos pagados polo goberno soviético apenas cambiaron entre 1929 e 1953, o que significa que o estado incluso pagou menos da metade ou ata un terzo do custo de produción.

— Kolkhoz

Do mesmo xeito, moitos ditadores socialistas —ou aspirantes a ditadores— son en realidade millonarios ou multimillonarios. Poderiamos mesmo considerar que toda clase de causas políticas non son máis ca estafas destinadas exclusivamente a desviar o diñeiro de moitos cara aos petos privados dun número moi reducido de individuos:

• In Socialist Venezuela the Poor Starve to Death While the Politically Powerful Feast
• Private jets, restaurants, luxury hotels: The good life of senior Hamas officials
• Castro the Multimillionaire
• Corée du Nord : le train de vie des dirigeants

Como viven agora os dirixentes de #Hamas despois de destruíren #Gaza e secuestraren nenos de #Israel? Están lonxe de Gaza, xunto á praia, cos seus fillos e os seus gardacostas, gozando de coches de luxo mentres os seus terroristas se agochan nos túneles coma ratas. Non sacrifican nada por ninguén.

— Amjad Taha (cursiva engadida).

⁶ A mentalidade do cangrexo dos que aínda pensan en términos de éxito relativo, loitas de poder primitivas e tribales, como meros animais que viven nun mundo de xogo de suma cero. O resultado final adoita ser un xogo de suma negativa, en espiral cara a cero: «Ata funcionarios de alto rango quedaron sen comida racionada» (Enormes escaseza de alimentos en Corea do Norte: a xente de Pyongyang comeza a morrer de fame).

⁷ Nihilismo e destrución máis ou menos recoñecidos como tales: «decrecemento», rexeitamento dos Dereitos Humanos, rexeitamento da riqueza, etc.

E - iso é o que aseguran algúns liberais - iso é o que hai no mercado. Quen tente, chega alí.

É cuestionable ata que punto ese mérito persoal non existe. Hélio Schwartsman, en Folha, sinalou que ninguén lle gusta recordar: esforzo persoal, suor, capacidade de traballo, intelixencia; Todos dependen das variables que están fóra da elección persoal - do mérito, polo tanto, do individuo. Esta esfera do que está só meu, de mérito propio distinto das circunstancias do medio e da historia, simplemente non existe. Polo menos non de xeito simplista que se venda.

E se existe ou non existe, ¿é certo que o mercado xustamente premia o mérito? Se é así, querido liberal, estás obrigado a defender que Gugu Liberato e Faustão teñen máis mérito que un profesor realmente excelente e que realmente ensina cousas útiles.

Nada contra Gugu e Faustão, pero non son o meu exemplo ideal de disciplina, dedicación e traballo duro. E aínda o mercado recompénsalles moi ben. Doutra banda, millóns de traballadores traballan día e noite, e millóns de persoas máis desempregados buscan traballo e seguen sendo pobres. Aínda non hai esforzo? Vostede é preguiceiro, mudo, quizais?

Nada diso.

O que realmente determina a remuneración no mercado non é o mérito, non é a virtude, non é o esforzo nin a dedicación. É só a creación de valor ; o valor que esa persoa pode engadir á vida dos demais.

Non importa se é por esforzo, intelixencia, sorte, talento natural, herdanza; canto máis indispensable sexa para outros, máis os outros estarán dispostos a servir.

O esforzo por si só non garante nada. É certo que, aínda máis constante, se a persoa atopa un campo no que xera un valor, espérase que máis esforzo xerará máis valor. A medida que pasan as xeracións, a ascensión social acumúlase: a filla do nordés retirada que traballa como empregada ten unha computadora, unha clase de inglés e probablemente non será doméstica cando creza.

Así é como as sociedades enriquecen. Non chega a nada e non ten nada que ver coa crenza inxenuo de que o aluguer é ou debería ser proporcional ao mérito.

Nada está garantido. Ás veces, o sector no que o obxecto traballa queda obsoleto, eo valor producido pola dedicación dunha vida cae abruptamente. Había persoas moi dedicadas entre os técnicos de mediados dos noventa; e aínda así

A meritocracia é un concepto que se aplica ao interior das organizacións. Promover membros con base no mérito (normalmente medido por algún indicador) pode ser mellor que facelo por lonxitude de servizo, pola opinión subjetiva dun superior etc. Meritocracia é un modelo de xestión. Incluso o goberno, por exemplo, podería beneficiarse diso, reducindo as súas ineficiencias. Non é un modelo impecable: a necesidade de mostrar resultados crea unha presión interna moi grande e pode minar a cooperación, a manipulación de indicadores pode viciar o sistema de avaliación.

Atopar o sistema máis apropiado para cada contexto é unha cuestión de administración, de funcionamento interno das organizacións, que non ten nada que ver co mercado. O mercado é o proceso (si, recordemos isto: o mercado é un proceso) no que existen e funcionan algunhas organizacións. Ás veces, as organizacións meritocráticas prosperan no mercado e as organizacións meritocráticas poden existir fóra dela.

Satisfai as necesidades dos demais e os teus serán cumpridos. Non importa se é o mérito, a sorte ou o talento. O home máis hábil e ben sensible do mundo, se non crea valor, quedarase sen mans.

Atopárono inxusto? Entón hai un segredo: son vostedes os que perpetúan este sistema. Se o frigorífico rompe, ¿quererá un técnico traballador e darlle todo ao seu alcance, ou quererá un servizo excelente, con pouco esforzo e baixo custo? Queres un mal restaurante pero con traballadores traballadores ou queres comer ben? O mundo reflicte o seu código de valores e, vexa, non é meritocrático.

A vida non é e non debería ser unha raza que empeza coas mesmas condicións e na que, ao final do xogo, gañan os mellores. Na medida en que este soño meritocrático é incluso posible (estamos lonxe de corrixir as desigualdades xenéticas , por exemplo, requiriría un enorme investimento só para producilo; sacrificaríamos o valor para crear condicións artificiais que se axustan a este ideal abstracto. Todos serían máis pobres para darse conta deste soño moral.

Pero quen dixo que a igualdade é moralmente superior á desigualdade? Se un meteorito cae na miña casa e non o teu, é inxusto? ¿É inmoral?

O sistema de mercado non recompensa a virtude; recompensa e, polo tanto, fomenta o valor. É feo dicir isto? Pode ser, pero ten un bo aspecto: é o sistema que permite que a vida de todos mellore ao mesmo tempo. Que todos os que queiran subir teñen que axudar aos demais a subir tamén. Non se corresponde coa liña de fondo de todos, pero asegura que a dirección do cambio estea á altura.

O ideal da meritocracia ten a súa apelación, pero depende das verdades medias: a idea de mérito que é só miña e ninguén máis, que a miña suor xustifica o que gañei. Sen suor ou intelixencia, a ganancia está sucia, indebida. Pero o outro lado desta moeda é feo: implica que quen non chegou non tiña ningún mérito; que a pobreza é culpa dos pobres.

A lóxica do mercado é diferente: creaches valor, serás recompensado. A túa riqueza non di nada sobre o teu mérito; non xustifica e non necesita ser xustificado. O resultado deste foco no valor é que se crea máis valor. Vostede recibe o que dá e todos gañan.

[Nota do IMB: por que Faustão, Gugu, futbolistas e artistas globais gañan máis de $ 1 millón por mes mentres que un profesor realmente bo gana só uns R $ 5,000? Un bo profesor realmente pode xerar valor, pero xera un valor por unha pequena cantidade de persoas ao ano. Cantos alumnos diferentes ten? Probablemente non máis de 200 (un número moi esaxerado). Polo tanto, crea valor para 200 persoas ao ano. É moi baixa a produtividade. Mentres que os individuos antes mencionados teñen un alcance nacional (algúns, en todo o mundo), millóns de persoas consumen voluntariamente os seus servizos e xeran beneficios, tanto se lles gustan ou non, polos seus empregados semanarios que están felices en pagarlle un salario de millóns de dólares. Se non xeraran valor, sería simplemente imposible ter estes salarios.

Primeira publicación como «A Tentação da Meritocracia» o 21 de febreiro de 2014, reeditada como "Não é a meritocracia; é o valor que se cria" polo Instituto Ludwig von Mises Brazil, o 18 de marzo de 2015.